Een kat heeft andere voedingsbehoeften dan een mens of een hond. Als obligate carnivoor haalt zij haar belangrijkste voedingsstoffen uit dierlijke ingrediënten, waaronder hoogwaardige eiwitten, vetten, taurine en bepaalde vitaminen. Dat betekent niet dat elke soort vlees automatisch geschikt is, of dat een kat onbeperkt restjes van tafel mag krijgen. De basis van een gezond menu bestaat uit volledig kattenvoer dat past bij de leeftijd, gezondheid en levensstijl van het dier.
De veilige basis van het dagelijkse menu
Volledig natvoer, droogvoer of een combinatie daarvan kan de hoofdvoeding vormen, zolang het product bedoeld is als compleet kattenvoer. Op de verpakking staat meestal of het om volledige voeding of slechts aanvullende voeding gaat. Dat onderscheid is belangrijk: aanvullende snacks of blikjes alleen bevatten soms niet alle noodzakelijke voedingsstoffen. Kies bij voorkeur een voeding met dierlijke eiwitbronnen als eerste ingrediënten en stem de hoeveelheid af op het gewicht en de activiteit van de kat.
Natvoer helpt bovendien bij de vochtopname, vooral bij katten die weinig uit een drinkbak drinken. Droogvoer is praktisch, maar moet zorgvuldig worden afgewogen omdat het energierijk is. Vers drinkwater hoort altijd beschikbaar te zijn. Melk is geen noodzakelijke drank voor katten; veel volwassen katten kunnen lactose slecht verteren en krijgen er diarree of buikpijn van.
Een kleine hoeveelheid onbewerkte, volledig gare dierlijke voeding kan soms als aanvulling worden gegeven. Geschikte opties zijn bijvoorbeeld gekookte kip, kalkoen of rundvlees zonder zout, kruiden, olie en saus. Het vlees moet vrij zijn van botten en harde stukjes. Zulke extra’s zijn een traktatie en geen vervanging voor complete voeding, omdat puur vlees onvoldoende calcium en andere essentiële voedingsstoffen bevat.
Menselijke voedingsmiddelen die meestal geschikt zijn
Niet elke kat heeft belangstelling voor dezelfde smaak. Introduceer een nieuw product daarom met een heel klein stukje en let de volgende dag op braken, diarree, jeuk of een opgeblazen buik. Geef alleen naturelproducten en vermijd bereidingen met ui, knoflook, veel vet of zout. Verantwoorde kleine aanvullingen kunnen zijn:
- gekookte kip, kalkoen of mager rundvlees zonder kruiden;
- een beetje volledig gare vis zonder graten, zoals kabeljauw of zalm;
- een klein stukje gekookt ei, zonder boter of zout;
- een beperkte hoeveelheid gekookte pompoen of wortel, als de kat dit goed verdraagt;
- speciaal kattensnoepje dat binnen de dagelijkse energiebehoefte past.
Vis mag niet de vaste hoofdmaaltijd worden. Sommige katten raken eraan gewend en weigeren vervolgens andere voeding, terwijl een eenzijdig visdieet tekorten kan veroorzaken. Bovendien kunnen bepaalde vissoorten relatief veel zware metalen bevatten. Geef vis daarom af en toe, wissel de bronnen af en kies bij voorkeur producten die voor katten zijn samengesteld.
Ook snacks moeten beperkt blijven. Een praktische vuistregel is dat extraatjes samen hooguit ongeveer tien procent van de dagelijkse calorieën leveren. Een kat die te veel tussendoortjes krijgt, kan aankomen en minder complete voeding eten. Bij overgewicht, diabetes, nierproblemen of voedselallergie is het verstandig om extra’s alleen na overleg met een dierenarts te geven. Wie per situatie wil nagaan wat een kat eten mag, kan de richtlijnen bij wat mag een kat eten gebruiken als aanvulling op professioneel voedingsadvies.
Wat een kat beter nooit krijgt
Verschillende alledaagse producten zijn giftig of moeilijk verteerbaar voor katten. Sommige veroorzaken slechts maagklachten, maar andere kunnen leiden tot bloedarmoede, nierfalen, zenuwproblemen of een levensbedreigende vergiftiging. Vooral ui en knoflook zijn riskant, ook wanneer ze verwerkt zijn in saus, bouillon, kruidenmengsels of babyvoeding. Geef bij twijfel geen hapje totdat de veiligheid is gecontroleerd.
- ui, knoflook, prei, bieslook en gerechten waarin deze ingrediënten zitten;
- chocolade, cacao, koffie, energiedrank en andere cafeïnehoudende producten;
- druiven en rozijnen;
- alcohol en deeg dat met gist rijst;
- producten met xylitol of andere zoetstoffen;
- gekookte botten, visgraten en scherpe stukjes die kunnen splinteren;
- zeer zoute, pittige, vette of sterk gekruide maaltijden;
- rauw varkensvlees en rauwe producten waarvan de hygiëne niet gegarandeerd is.
Rauw vlees is een onderwerp met extra aandachtspunten. Het kan bacteriën en parasieten bevatten en vormt niet alleen een risico voor de kat, maar ook voor mensen in huis. Een zelf samengesteld rauw menu kan daarnaast tekorten aan taurine, calcium of vitaminen veroorzaken. Wie rauwe voeding wil geven, doet er goed aan een veterinair voedingsdeskundige in te schakelen en strikte hygiëne toe te passen. Een commercieel compleet product is doorgaans eenvoudiger veilig uit te voeren.
Porties, leeftijd en bijzondere omstandigheden
Een kitten heeft meer energie en bouwstoffen nodig dan een volwassen kat en hoort kittenvoeding te krijgen. Oudere katten kunnen juist baat hebben bij een aangepast voedingspatroon, afhankelijk van hun gebit, gewicht en organen. Een zwangere of zogende poes heeft eveneens andere behoeften. Geef nooit zomaar supplementen: een teveel aan bepaalde vitaminen of mineralen kan schadelijk zijn.
Verdeel de dagelijkse hoeveelheid eventueel over meerdere kleine maaltijden. Dat sluit beter aan bij het natuurlijke eetgedrag van katten en kan helpen tegen schrokken. Weeg het voer af in plaats van uitsluitend op het oog te portioneren. Controleer regelmatig het lichaamsgewicht en de lichaamsconditie: ribben moeten voelbaar zijn zonder duidelijk zichtbaar te worden, terwijl een hangende buik of een moeilijk voelbare ribbenkast op overgewicht kan wijzen.
- Lees eerst of het voer volledig is en geschikt voor de levensfase van de kat.
- Bereken de dagportie volgens het gewicht, de activiteit en het advies op de verpakking.
- Geef nieuwe voeding geleidelijk over enkele dagen om maag-darmklachten te beperken.
- Noteer opvallende reacties, zoals jeuk, diarree, braken of weigeren van voedsel.
- Laat aanhoudende klachten of plotselinge eetlustverandering door een dierenarts beoordelen.
Wanneer voeding een medisch probleem kan worden
Een kat die één maaltijd overslaat, kan soms gewoon kieskeurig zijn, maar langdurig niet eten is niet onschuldig. Vooral katten met overgewicht lopen risico op leververvetting wanneer zij plotseling stoppen met eten. Neem daarom dezelfde dag contact op met een dierenarts als een kat langer dan ongeveer een dag weigert te eten, herhaaldelijk braakt, ernstige diarree heeft of opvallend sloom is.
Bij een vermoeden van vergiftiging moet niet worden afgewacht en mag je de kat niet zelf laten braken. Noteer welk product mogelijk is gegeten, hoeveel en op welk tijdstip. Neem de verpakking mee en bel direct een dierenarts of een dierenkliniek. Snelle informatie kan helpen om passende behandeling in te zetten.
Kort samengevat: kies complete kattenvoeding als basis, zorg dagelijks voor water, gebruik naturel vlees of andere veilige extra’s slechts in kleine hoeveelheden en vermijd giftige of sterk bewerkte producten. De beste keuze hangt uiteindelijk af van de individuele kat. Een dierenarts kan helpen bij twijfel, allergieën, overgewicht en aandoeningen waarvoor een speciaal dieet nodig is.
